Kısa cevap
Taş tozu bağlayıcısız sertleşmez. Doğru sıra: bağlayıcıyı seç, gramajla tart, önce kuruları karıştır, sıvıyı tek seferde ekle, iki dakika yavaş karıştır, dinlendir, dök, titreşim ver, kür süresine sadık kal.
Taş tozuyla ilgili en sık karşılaştığımız soru “nasıl kullanılır” değil aslında; “neden benimki tutmadı”. Cevap neredeyse her zaman aynı üç yerden birinde: bağlayıcı seçimi, tartım ve kıvam. Bu yazı, bu üç noktayı sırayla kapatan pratik bir çalışma düzeni öneriyor.
Adım 0: Bağlayıcıya karar verin
Taş tozu dolgu malzemesidir; sertleşmesi için bir bağlayıcıya ihtiyacı vardır. Bu kararı vermeden başlamak, sonucu şansa bırakmak demek.
| Bağlayıcı | Kür süresi | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|---|
| Alçı | 20–30 dk | Hızlı, ucuz, detaylı | Nem alır, kırılgan |
| Çimento | 24–72 saat | Dış mekân, yapısal | Büzülme, uzun bekleme |
| Polimer (2K) | 30–60 dk demould | Tok, detaylı, su dirençli | Kilogram fiyatı daha yüksek |
| Sadece su | - | - | Sertleşmez |
Adım 1: Ekipmanı hazırlayın
Döküm başladıktan sonra malzeme aramaya çıkmak, kap ömrünü kaybetmenin en hızlı yolu. Her şeyin masada olduğundan emin olun:
- 0,1 gram hassasiyetli dijital terazi
- Esnek plastik veya silikon karıştırma kabı (dar ve derin olan daha iyi)
- Geniş yüzlü silikon spatula
- Silikon kalıp, temiz ve tamamen kuru
- FFP2 toz maskesi ve eldiven
- Masayı korumak için naylon veya kâğıt örtü
- Yanında ıslak bez ve bir kova su
Adım 2: Gramajla tartın
Hobi dökümünde en yaygın hata hacimle ölçmek: “bir bardak toz, yarım bardak sıvı”. Taş tozunun yoğunluğu sıkışma durumuna göre değiştiği için aynı bardak her seferinde farklı ağırlık taşır. Sonuç, her partide farklı kıvam ve farklı renk.
Doğru yöntem: kabı teraziye koyun, darayı sıfırlayın, tozu tartın, tekrar sıfırlayın, sıvıyı tartın. İki bileşenli sistemlerde tipik başlangıç oranı ağırlıkça 2,5 : 1’dir; yani 250 gram toz için 100 gram sıvı.
| Parça | Yaklaşık toz | Sıvı (2,5 : 1) | Toplam |
|---|---|---|---|
| 1 bardak altlığı (10 cm) | 120 g | 48 g | 168 g |
| 4’lü altlık seti | 480 g | 192 g | 672 g |
| Küçük tepsi (20×30 cm) | 900 g | 360 g | 1.260 g |
| Mumluk (orta boy) | 200 g | 80 g | 280 g |
| Saksı (14 cm) | 700 g | 280 g | 980 g |
Adım 3: Karıştırma sırası
Sıra önemli. Pigment ve kuru katkılar önce tozla birlikte, kuru hâlde homojenleştirilir. Sonra sıvı tek seferde eklenir.
- 01Tozu ve varsa kuru pigmenti kuru olarak 30 saniye karıştırın. Bu adım renk lekelerini önler.
- 02Sıvının tamamını tek seferde ekleyin. Azar azar eklemek topaklanma yaratır.
- 03Spatulayı kabın dibine bastırarak, katlar gibi 90–120 saniye karıştırın. Çırpmayın.
- 04Kabın kenarlarını ve dibini kazıyın; oraya sıkışan kuru toz yüzeyde beyaz leke bırakır.
- 0530 saniye dinlendirin, yüzeye çıkan iri kabarcıkları spatula ucuyla patlatın.
Adım 4: Kıvam kontrolü
Doğru kıvam, spatulayı kaldırdığınızda karışımın kesintisiz bir şerit hâlinde akması ve yüzeyde bıraktığı izin 3–5 saniyede kaybolmasıdır. İz hemen kayboluyorsa karışım çok sulu; hiç kaybolmuyorsa çok kuru.
Adım 5: Döküm
Karışımı kalıbın bir köşesinden, ince ve kesintisiz bir akışla dökün. Ortadan bombalamak hava hapseder. Kalıp dolduktan sonra masaya 10–15 kez hafifçe vurun; kabarcıklar yüzeye çıkar.
İnce detaylı kalıplarda iki aşamalı yöntem işe yarar: önce fırçayla ince bir katman sürüp bütün detay yüzeylerini kaplayın, 2–3 dakika bekleyin, sonra kalan karışımı dökün. Köşelerde sıkışan hava bu yöntemle neredeyse tamamen kaybolur.
Adım 6: Kür ve kalıptan çıkarma
Acele etmek en çok bu adımda zarar verir. Parça sertleşmiş gibi hissedilse bile iç kısmı hâlâ mukavemet kazanıyor olabilir.
| Aşama | Süre | Ne yapılır / yapılmaz |
|---|---|---|
| Yüzey sertleşmesi | 20–30 dk | Dokunulmaz, kalıp oynatılmaz |
| Kalıptan çıkarma | 30–60 dk | Kalıp kenarından ters çevrilerek açılır |
| Zımpara | 6–12 saat | Islak zımpara tercih edilir |
| Tam mukavemet | 24 saat | Yük bindirilebilir |
| Koruyucu / cila | 24–48 saat | Yüzey tamamen kuru olmalı |
Kalıptan çıkarırken parçayı çekmeyin; kalıbı parçadan soyun. Silikonun kenarını dışa doğru kıvırıp hava girmesini sağlarsanız parça kendiliğinden ayrılır.
Adım 7: Zımpara ve bitiş
Kür sonrası yüzey mat ve hafif tozludur. 240 kumla başlayıp 400 ve 600’e kadar çıkmak çoğu dekoratif obje için yeterli. Islak zımpara hem tozu bastırır hem daha temiz yüzey verir. Terrazzo yaptıysanız zımpara agregayı açar; asıl deseniniz bu adımda ortaya çıkar.
Son adım koruyucu. Sofra ve banyo parçalarında bu adım isteğe bağlı değil; taş tozu kökenli yüzeyler gözeneklidir ve leke tutar. Mat koruyucu doğal taş hissini korur, saten olan parmak izini daha az gösterir.
En sık yapılan beş hata
- 01Hacimle ölçmek. Her parti farklı çıkar.
- 02Kıvam için su eklemek. Mukavemeti kalıcı olarak düşürür.
- 03Hızlı ve agresif karıştırmak. Hava hapseder, yüzeyde gözenek bırakır.
- 04Erken kalıptan çıkarmak. Kenarlar ufalanır, köşeler kırılır.
- 05Islak kalıba dökmek. Su, bağlayıcının yüzeyde toplanmasına ve leke yapmasına yol açar.
Sık sorulanlar
- Taş tozu ne ile karıştırılır?
- Tek başına suyla karıştırılırsa sertleşmez. Hobi dökümünde alçı veya iki bileşenli polimer bağlayıcı, yapı işlerinde çimento veya kireç kullanılır. Bağlayıcı seçimi, ürünün ne kadar dayanıklı olacağını belirler.
- Taş tozu karışım oranı nedir?
- Bağlayıcıya göre değişir. İki bileşenli mineral döküm sistemlerinde tipik oran ağırlıkça 2,5 : 1 (toz : sıvı) civarındadır. Alçı bazlı karışımlarda taş tozu genelde alçının %30–50’si kadar eklenir. Oran her zaman hacimle değil, dijital teraziyle ağırlıkça ölçülmelidir.
- Döküm kalıptan ne zaman çıkar?
- İki bileşenli mineral dökümde 30–60 dakikada kalıptan çıkacak sertliğe gelir, tam mukavemet için 24 saat gerekir. Alçı bazlı karışımlarda demould 20–30 dakikadır ama parça birkaç gün boyunca nem verir ve tam kuruluğa ulaşmaz.
